DRAMA KUMPANYA YAZILARI
HAYALGÜCÜ HAPSEDİLEBİLİR Mİ?
Cihan ÖZDENİZ
Önce aranıyoruz, sonra hem aranıyor hem de üzerimizde metal olan her şeyi (ayakkabı, kemer vs. ) çıkarıyoruz. Sonraki kapıda yine aranıyoruz, emanetten kalan eşyalarımız X-ray’dan geçiyor. İçerideyiz artık; Ümraniye Kapalı E Tipi Cezaevi’nde. Her yer demir, beton, soğuk renkler... Yürüyoruz gardiyanların arasından, selamlaşıyoruz. “Eğitim birimindeniz.” diyoruz soranlara, Drama- Tiyatro dersi için geldik diyoruz. Bizi Eğitim Birimi karşılıyor. Cezaevi ile ilgili sohbet ediyoruz. Drama- Tiyatro eğitimi için verilen ilana, mahkumlardan gelen katılım dilekçelerine göz atıyoruz, hepsi de istekli, farklı bir şey aradıkları ve sıkıldıkları vs. belli...
Atölye zamanı geliyor, konferans salonuna geçip salonu hazırlıyoruz önce ve hükümlü katılımcıları bekliyoruz. Dilekçelerine bakılarak psikologlar tarafından seçilenler gardiyanlar eşliğinde koğuşlarından getiriliyor.
Çoğu, hayatlarında ilk kez böyle bir çalışmaya katılıyor. Şaşkınlar, istekliler ve hafif utangaçlar. Sohbet ediyoruz önce, ama neden hükümlü olduklarından hiç konuşmuyoruz, sormuyoruz da; öyle genel konuşuyoruz Drama- Tiyatro Atölyesi hakkında.
Biraz fazla kontrollü olmam gerektiğini hissediyorum, çünkü karşımda gasp, hırsızlık, dolandırıcılık vs. suçlarından hükümlüler var ve birazdan birlikte, Drama- Tiyatro çalışmaları yapacağız. Ve başlıyoruz.... 2008’de T Tipi’nde cinayet hükümlüleriyle de çalışma yapmıştık. Biraz tecrübem vardı oradan. Ama şunu unutmuyordum: karşımda “insan” var...
Bir dakika süre veriyorum önce, dışarı çıkacağımı ve geldiğimde herkesin istediği gibi, içinden geldiği gibi hareket etmesini istiyorum. Döndüğümde artık çoğu sadece oturmuyor, değişik şekillerde duruyordu. Yeterli olmadığını söyleyip otuz saniye daha veriyorum. Geldiğimde hepsi daha farklı hareketler yapıyordu. Üzerine bir dakika konuşup karışık yürümeyle devam ediyoruz.
Şu yönlendirmelerde bulunuyorum:
- Herkes birbirine gözleriyle merhaba diyor, gülümsüyor.
- Herkes birbirine gülümseyerek merhaba diyor ve tokalaşıyor.
Bir kaç benzer çalışmadan sonra;
-Herkes uzun zamandır görüşmediği ve çok sevdiği biri ile tokalaşıyor.
Bu sırada herkes çok içten ve özlemle birbirine sarılıyor.
Ardından eğlendikleri ve keyifle yaptıklarını gözlemlediğim egzersizlerle, oyunlarla devam edildi, grup daha da kaynaştı ve rahatladı.
Bir çalışmada yere buruşuk bir kağıt bıraktım. Katılımcılara, çevresine çember yaparak oturduktan sonra kendi açılarından ve hayal gücünü kullanarak buruşuk kağıdı bir şeye benzetmelerini istedim. Ortaya çok yaratıcı benzetmeler çıktı. O buruşuk kağıt özlem duydukları şey oldu, bilim kurgu öğesi oldu... Ve bir katılımcı da “O, benim” dedi...
Buruşturulup atılmak... Kim ister ki bunu. Tekrar düzleşemez mi o kağıt? Güzel bir kağıt olamaz mı? Olma ihtimali oldukça yüksek. Kendisinin de çabasıyla olamaz mı? Başarılabilir. Ama sadece Drama Kumpanya yetmez. Cezaevi yetkililerinin projeyi sunduğu her sanatçı teklifi geri çevirmiş. Biz gönüllü olduk.
Atölye çalışmamıza dönelim tekrar, bir egzersizde hayali bir basketbol sahasında hayali bir basket topu ile pandomim maç yapıldı. Oyuncular ve seyirciler kendilerini öyle bir kaptırmışlardı ki, hepimiz olmayan sahayı ve topu görmeye başladık. Bir şey olmadan da istedikleri şeyi yapabiliyorlardı. Bu onları biraz olsun özgür hissettiriyordu ve yaratıcılıklarına inanmalarını sağlayıp onu geliştiriyordu.
Koğuşlarına girince onları başka bir durum bekliyordu, bu durumdan dolayı mutsuzdular. Huzursuz bir ortam... Düşünün kendinizi öyle bir ortamda, muhtemelen bir gün bile dayanamazsınız. Ama onlar aylarca, yıllarca oradalar. Geriye, kendilerine sadece hayal gücü kalıyor.
Heykel – heykeltraş çalışmasında, birbirleri üzerinde genelde özgürlük ve barış heykelleri yaptılar.
Bir doğaçlama oyununda (bu başka bir atölye gününde) kadın- erkek evleniyor ki, cezaevinde kimse kadın oynamak istemez, ama artık bunun bir rol olduğunu biliyorlar ve bu konuda rahatlar. Aynı doğaçlamada nikah memurunu oynayan katılımcı öyle bir cümle kurdu ki : “Adaletin bana verdiği yetkiye dayanarak sizleri karı- koca ilan ediyorum.”
Bu arada ben bazen mahkumlarla çalıştığımı unutuyorum. Dışarıdaki insanlardan farksız hissediyorum.
Atölye sonunda değerlendirme mektupları yazdılar. Seçtiğim bazı kısımları paylaşmak istiyorum:
“Uzun zamandır buradayım ve ilk kez mahkum olmadığımı hissettim.”
“Bugün çok eğlendik ve hayatımızda göremediğimiz şeyleri gördük ve düşündük.”
“Cezaevinde yattığım süre dahilinde şimdiye kadar böyle bir gün geçirmedim. Her şey güzeldi ve eğlenceliydi.”
“Bu çalışmalar benim için kişisel gelişim çalışmaları gibi oldu.”
“Cezaevlerinde böyle faaliyetlerin olması biz mahkumlar için çok güzel.”
“Gerçekten de bu yaptığınız çalışmaların ileriye yönelik çok yararlı olacağına inanıyorum.”
“Umarım devam eder böyle eğitimler. Belki de bazı kötü şeylerden uzak tutar, elime güzellikler geçer.”
“Ben, bugün burada, yanımda birilerinin olduğunu anladım, ne mutlu ki dışlanmamışım.”
“Kapalı yerde hiç bir şey yapmamaktansa bir şeyler yapmanın ruh sağlığına çok iyi geleceğini düşünüyorum.”
“Dört duvar arasında bize bu eğlenceli günleri yaşattığınız için tüm kadronuza teşekkürler.”
Bu cümleler sanırım bu konu hakkında fikir verici.
Dört duvar arasında onlara sadece hayal gücü kalıyor. Onu kullanarak, şimdiki zamanı dolu geçirip geçmişten ders alıp geleceği tasarlayabilirler. Hayal gücü ne kadar gelişirse, kişisel gelişim çalışmalarını ne kadar çok yaparlarsa o kadar güçlü olur bu düşünceler. Şöyle güzel bir gasp da düşünebilirler belki ama şu örnek buna açıklama getiriyor: “Bazı doğaçlamalarda şiddet ön plandaydı. Bu şiddeti gözlemlediler ve doğaçlamayı bir de şiddetsiz oynayıp olayı çözümlediler. Bu durumun onlarda önemli bir davranış değişikliğine yol açacağına inanıyorum.”
Amaçlarımızdan biri de çıktıkları zaman o suçu işlemelerine etken olan çevrelerini de değiştirmelerini sağlamak. Eğer çevre aynı kalırsa o zaman aynı suçu işleme- işletme olasılığı da yüksek olabilir.
Bir egzersizde mekan belirtilmesi gerekiyordu, genelde plaj ve İstiklal Caddesi kullanıldı. Özlemleri daha özgür mekanlardı.
Evet suç işlemişler, evet ceza almaları gerekiyor lakin daha olumlu çıkmalarını ve çıktıklarında çevrelerini de değiştirmelerini sağlamak elimizde. Tersi de elimizde... Bu konuda herkesi gönüllü olmaya davet ediyorum.
Bu arada oradaki çalışmalarımız devam ediyor.
Eğitim Birimi çok çok çok teşekkür ediyor, şaşırıyorum. O kadar teşekküre gerek yok; olması gerekeni yapmaya çalıştık elimizden, gönlümüzden geldiğince. “Çok çok çok” lafı biz gelmeden önceki arayışlarıydı...
“Sahneden Cezaevine Destek Kampanyası”nı destekleyen, bizlere ve mahkumlara bu fırsatı veren başta cezaevi müdürümüze, Eğitim Birimi'nden Psikolog Mebrure Hanım'a ve emeği geçen herkese Drama Kumpanya olarak teşekkür ederiz. Ayrıca eğitmen arkadaşlarıma da çok teşekkür ederim.
Cihan ÖZDENİZ
24. 09. 2010
DRAMA KUMPANYA
SAHNEDEN CEZAEVİNE DESTEK KAMPANYASI
Eğitim Koordinatörü: Kemal Oruç
www.dramakumpanya.com
Cihan ÖZDENİZ
Önce aranıyoruz, sonra hem aranıyor hem de üzerimizde metal olan her şeyi (ayakkabı, kemer vs. ) çıkarıyoruz. Sonraki kapıda yine aranıyoruz, emanetten kalan eşyalarımız X-ray’dan geçiyor. İçerideyiz artık; Ümraniye Kapalı E Tipi Cezaevi’nde. Her yer demir, beton, soğuk renkler... Yürüyoruz gardiyanların arasından, selamlaşıyoruz. “Eğitim birimindeniz.” diyoruz soranlara, Drama- Tiyatro dersi için geldik diyoruz. Bizi Eğitim Birimi karşılıyor. Cezaevi ile ilgili sohbet ediyoruz. Drama- Tiyatro eğitimi için verilen ilana, mahkumlardan gelen katılım dilekçelerine göz atıyoruz, hepsi de istekli, farklı bir şey aradıkları ve sıkıldıkları vs. belli...
Atölye zamanı geliyor, konferans salonuna geçip salonu hazırlıyoruz önce ve hükümlü katılımcıları bekliyoruz. Dilekçelerine bakılarak psikologlar tarafından seçilenler gardiyanlar eşliğinde koğuşlarından getiriliyor.
Çoğu, hayatlarında ilk kez böyle bir çalışmaya katılıyor. Şaşkınlar, istekliler ve hafif utangaçlar. Sohbet ediyoruz önce, ama neden hükümlü olduklarından hiç konuşmuyoruz, sormuyoruz da; öyle genel konuşuyoruz Drama- Tiyatro Atölyesi hakkında.
Biraz fazla kontrollü olmam gerektiğini hissediyorum, çünkü karşımda gasp, hırsızlık, dolandırıcılık vs. suçlarından hükümlüler var ve birazdan birlikte, Drama- Tiyatro çalışmaları yapacağız. Ve başlıyoruz.... 2008’de T Tipi’nde cinayet hükümlüleriyle de çalışma yapmıştık. Biraz tecrübem vardı oradan. Ama şunu unutmuyordum: karşımda “insan” var...
Bir dakika süre veriyorum önce, dışarı çıkacağımı ve geldiğimde herkesin istediği gibi, içinden geldiği gibi hareket etmesini istiyorum. Döndüğümde artık çoğu sadece oturmuyor, değişik şekillerde duruyordu. Yeterli olmadığını söyleyip otuz saniye daha veriyorum. Geldiğimde hepsi daha farklı hareketler yapıyordu. Üzerine bir dakika konuşup karışık yürümeyle devam ediyoruz.
Şu yönlendirmelerde bulunuyorum:
- Herkes birbirine gözleriyle merhaba diyor, gülümsüyor.
- Herkes birbirine gülümseyerek merhaba diyor ve tokalaşıyor.
Bir kaç benzer çalışmadan sonra;
-Herkes uzun zamandır görüşmediği ve çok sevdiği biri ile tokalaşıyor.
Bu sırada herkes çok içten ve özlemle birbirine sarılıyor.
Ardından eğlendikleri ve keyifle yaptıklarını gözlemlediğim egzersizlerle, oyunlarla devam edildi, grup daha da kaynaştı ve rahatladı.
Bir çalışmada yere buruşuk bir kağıt bıraktım. Katılımcılara, çevresine çember yaparak oturduktan sonra kendi açılarından ve hayal gücünü kullanarak buruşuk kağıdı bir şeye benzetmelerini istedim. Ortaya çok yaratıcı benzetmeler çıktı. O buruşuk kağıt özlem duydukları şey oldu, bilim kurgu öğesi oldu... Ve bir katılımcı da “O, benim” dedi...
Buruşturulup atılmak... Kim ister ki bunu. Tekrar düzleşemez mi o kağıt? Güzel bir kağıt olamaz mı? Olma ihtimali oldukça yüksek. Kendisinin de çabasıyla olamaz mı? Başarılabilir. Ama sadece Drama Kumpanya yetmez. Cezaevi yetkililerinin projeyi sunduğu her sanatçı teklifi geri çevirmiş. Biz gönüllü olduk.
Atölye çalışmamıza dönelim tekrar, bir egzersizde hayali bir basketbol sahasında hayali bir basket topu ile pandomim maç yapıldı. Oyuncular ve seyirciler kendilerini öyle bir kaptırmışlardı ki, hepimiz olmayan sahayı ve topu görmeye başladık. Bir şey olmadan da istedikleri şeyi yapabiliyorlardı. Bu onları biraz olsun özgür hissettiriyordu ve yaratıcılıklarına inanmalarını sağlayıp onu geliştiriyordu.
Koğuşlarına girince onları başka bir durum bekliyordu, bu durumdan dolayı mutsuzdular. Huzursuz bir ortam... Düşünün kendinizi öyle bir ortamda, muhtemelen bir gün bile dayanamazsınız. Ama onlar aylarca, yıllarca oradalar. Geriye, kendilerine sadece hayal gücü kalıyor.
Heykel – heykeltraş çalışmasında, birbirleri üzerinde genelde özgürlük ve barış heykelleri yaptılar.
Bir doğaçlama oyununda (bu başka bir atölye gününde) kadın- erkek evleniyor ki, cezaevinde kimse kadın oynamak istemez, ama artık bunun bir rol olduğunu biliyorlar ve bu konuda rahatlar. Aynı doğaçlamada nikah memurunu oynayan katılımcı öyle bir cümle kurdu ki : “Adaletin bana verdiği yetkiye dayanarak sizleri karı- koca ilan ediyorum.”
Bu arada ben bazen mahkumlarla çalıştığımı unutuyorum. Dışarıdaki insanlardan farksız hissediyorum.
Atölye sonunda değerlendirme mektupları yazdılar. Seçtiğim bazı kısımları paylaşmak istiyorum:
“Uzun zamandır buradayım ve ilk kez mahkum olmadığımı hissettim.”
“Bugün çok eğlendik ve hayatımızda göremediğimiz şeyleri gördük ve düşündük.”
“Cezaevinde yattığım süre dahilinde şimdiye kadar böyle bir gün geçirmedim. Her şey güzeldi ve eğlenceliydi.”
“Bu çalışmalar benim için kişisel gelişim çalışmaları gibi oldu.”
“Cezaevlerinde böyle faaliyetlerin olması biz mahkumlar için çok güzel.”
“Gerçekten de bu yaptığınız çalışmaların ileriye yönelik çok yararlı olacağına inanıyorum.”
“Umarım devam eder böyle eğitimler. Belki de bazı kötü şeylerden uzak tutar, elime güzellikler geçer.”
“Ben, bugün burada, yanımda birilerinin olduğunu anladım, ne mutlu ki dışlanmamışım.”
“Kapalı yerde hiç bir şey yapmamaktansa bir şeyler yapmanın ruh sağlığına çok iyi geleceğini düşünüyorum.”
“Dört duvar arasında bize bu eğlenceli günleri yaşattığınız için tüm kadronuza teşekkürler.”
Bu cümleler sanırım bu konu hakkında fikir verici.
Dört duvar arasında onlara sadece hayal gücü kalıyor. Onu kullanarak, şimdiki zamanı dolu geçirip geçmişten ders alıp geleceği tasarlayabilirler. Hayal gücü ne kadar gelişirse, kişisel gelişim çalışmalarını ne kadar çok yaparlarsa o kadar güçlü olur bu düşünceler. Şöyle güzel bir gasp da düşünebilirler belki ama şu örnek buna açıklama getiriyor: “Bazı doğaçlamalarda şiddet ön plandaydı. Bu şiddeti gözlemlediler ve doğaçlamayı bir de şiddetsiz oynayıp olayı çözümlediler. Bu durumun onlarda önemli bir davranış değişikliğine yol açacağına inanıyorum.”
Amaçlarımızdan biri de çıktıkları zaman o suçu işlemelerine etken olan çevrelerini de değiştirmelerini sağlamak. Eğer çevre aynı kalırsa o zaman aynı suçu işleme- işletme olasılığı da yüksek olabilir.
Bir egzersizde mekan belirtilmesi gerekiyordu, genelde plaj ve İstiklal Caddesi kullanıldı. Özlemleri daha özgür mekanlardı.
Evet suç işlemişler, evet ceza almaları gerekiyor lakin daha olumlu çıkmalarını ve çıktıklarında çevrelerini de değiştirmelerini sağlamak elimizde. Tersi de elimizde... Bu konuda herkesi gönüllü olmaya davet ediyorum.
Bu arada oradaki çalışmalarımız devam ediyor.
Eğitim Birimi çok çok çok teşekkür ediyor, şaşırıyorum. O kadar teşekküre gerek yok; olması gerekeni yapmaya çalıştık elimizden, gönlümüzden geldiğince. “Çok çok çok” lafı biz gelmeden önceki arayışlarıydı...
“Sahneden Cezaevine Destek Kampanyası”nı destekleyen, bizlere ve mahkumlara bu fırsatı veren başta cezaevi müdürümüze, Eğitim Birimi'nden Psikolog Mebrure Hanım'a ve emeği geçen herkese Drama Kumpanya olarak teşekkür ederiz. Ayrıca eğitmen arkadaşlarıma da çok teşekkür ederim.
Cihan ÖZDENİZ
24. 09. 2010
DRAMA KUMPANYA
SAHNEDEN CEZAEVİNE DESTEK KAMPANYASI
Eğitim Koordinatörü: Kemal Oruç
www.dramakumpanya.com
